Đây không phải lần đầu tiên tôi chùn bước.
Ý nghĩ muốn rút lui thường xuyên hiện diện trong lời nói sắp thốt ra lẫn tâm trí tôi mà không cách nào xua đi. Vào những lúc tôi lơi lỏng cảnh giác, ý nghĩ này sẽ trồi lên khỏi tầng ý thức, đến khi tôi tỉnh táo, nó lại biến mất như chưa từng tồn tại.
Ý thức của chúng ta chẳng qua chỉ là phần nổi của tảng băng trôi trên mặt biển, mà phần khổng lồ ẩn sâu dưới mặt nước mới là thứ thật sự chi phối mọi quyết định của chúng ta.
Thái độ ngày hôm đó của Sa Thụy Kim không đến mức gay gắt, đó chỉ là tác phong lãnh đạo nghiêm nghị vẫn thường thấy ở ông mà thôi. Ông dửng dưng liếc nhìn tôi rồi ngồi xuống ghế, còn tôi thì đứng trước bàn như một học sinh đang chờ bị giáo viên trách phạt.
Ông không bảo tôi ngồi. Ánh mắt tôi hướng về chiếc ghế đặt trước bàn làm việc, phân vân không biết nên tiếp tục đứng hay là ngồi xuống.
Chuyện không thành nhưng tình nghĩa vẫn còn đó. Tôi không cần thiết và cũng không có ý định khiến mọi chuyện trở nên căng thẳng. Đắc tội với một vị Bí thư Tỉnh ủy nắm thực quyền trong tay thì tôi cũng chẳng nhận được lợi lộc gì.
Tôi lúc nào cũng chần chừ, lo trước lo sau, đôi khi còn hành động theo cảm tính, nhưng cũng có những lúc tôi bình tĩnh hơn mình tưởng rất nhiều.
Ngay khi tôi định phá vớ bầu không khí im lặng này thì Sa Thụy Kim đã lên tiếng trước: "Ngồi đi."
Nhiều người khi giận dỗi thường chọn cách phớt lờ đối phương, tỏ ra cao ngạo để người ta đến dỗ dành, như thể mở lời trước sẽ mất mặt lắm vậy. Thế nhưng họ không biết rằng, người hành động trước mới là người nắm thế chủ động.
Tôi lập tức kéo ghế ngồi xuống như được đặc xá. Có lẽ ông cảm thấy hài lòng trước sự ngoan ngoãn của tôi nên không khí căng thẳng trong phòng cũng dịu đi ít nhiều. Song, trên gương mặt Sa Thụy Kim vẫn phảng phất nét u ám.
Không phải là tôi giỏi quan sát sắc mặt người khác, chỉ là những ngày qua đã quen dần với ông, cộng thêm trực giác khi đối diện với nguy hiểm.
"Bí thư Sa, em… em nghĩ thế này." Bàn tay đang đặt trên đùi của tôi siết chặt lại, mắt chăm chú nhìn vào từng đường kim mũi chỉ trên chiếc quần trắng.
"Dạo gần đây em đã suy nghĩ rất kỹ, em cảm thấy mối quan hệ giữa chúng ta có lẽ không nên tiếp tục nữa."
Ông không để tôi tiếp tục ấp úng mà chỉ hỏi: "Tôi cứ tưởng ít nhất em sẽ cố cầm cự đến khi nhập học tiến sĩ, không ngờ mới đó đã không chịu nổi rồi. Em không sợ tôi trả thù sao?"
Câu hỏi của ông cắt ngang mạch suy nghĩ của tôi. Ban đầu, tôi đã chuẩn bị sẵn những điều muốn nói, nhưng vừa gặp ông lại rối tung cả lên. Tôi ngẫm nghĩ một lúc mà vẫn còn lăn tăn.
Thấy được sự lưỡng lự đó, ông bèn cất tiếng : "Em nghĩ thế nào thì cứ nói như vậy."
Tôi hít sâu một hơi, quyết định không nói vòng vo khách sáo để né tránh câu hỏi của ông nữa. Sa Thụy Kim trải qua nhiều năm trực tiếp chỉ đạo và quán xuyến công tác quản lý nhà nước, số năm lăn lộn trên chính trường có khi ngang ngửa với số tuổi của tôi. Vậy nên, mấy lời lẽ xảo trá sẽ không thể qua được mắt ông.
Tôi thành thật trả lời: "Em nghĩ ngài sẽ không trả thù em."
"Em tự tin về bản thân đến vậy sao?"
"Không phải em tự tin vào bản thân, mà là em tin ngài. Em nghĩ ngài không hẹp hòi đến mức đi trả thù nhân tình."
Đợt vừa rồi, tôi có dịp đi ăn với một giáo sư trong viện nghiên cứu. Trong lúc dùng bữa, bà ấy than phiền về chuyện Ban Công tác Mặt trận đã nhét cho mình một nghiên cứu sinh tiến sĩ. Người này là cán bộ trong Ban Công tác Mặt trận, việc theo học tiến sĩ ở một trường 985 có thể nói chỉ là để đánh bóng lý lịch. Bà ấy có vẻ rất đau đầu về chuyện này: "Vào thì dễ chứ ra mới khó.
Tôi thật sự rất lo, không biết kiểu nghiên cứu sinh như này sẽ viết luận án tiến sĩ thành cái dạng gì nữa."
Cũng chính bữa ăn này khiến tôi nhận ra, việc mua bán và trao đổi suất đào tạo tiến sĩ là điều đã quá đỗi quen thuộc trong giới học thuật.
Công chúng thường đặt kỳ vọng cao vào các học giải và giáo sư, nhưng thực tế càng lên cao thì giới học thuật càng thu hẹp lại, chỉ quanh quẩn trong một phạm vi nhỏ với ngần ấy con người. Họ giới thiệu học sinh cho nhau, duy trì mối quan hệ tốt đẹp với các ban ngành có liên quan, cân nhắc các chính sách ưu tiên của từng địa phương và trường học… Chính vì đủ thứ lợi ích chồng chéo nên các bên bị ràng buộc với nhau.
Là một quan chức cấp cao, Sa Thụy Kim hoàn toàn ở một đẳng cấp khác so với các giáo sư và học giả. Do đó, ông có thể dễ dàng chi phối và tác động lên giới học thuật.
Đây là điều tôi đã nhận ra từ trước, đến nay lại càng thấm thía hơn.
Liệu việc đánh đổi thân xác chỉ để đổi lấy chút lợi ích nhỏ nhoi đó có thật sự xứng đáng hay không?
Người khác chỉ cần được giáo sư hướng dẫn hoặc đơn vị giới thiệu là đã có được cái suất ấy, tại sao đến lượt tôi lại phải trả một cái giá đắt như vậy?
Mỗi lần nghĩ đến điều này, cơ thể tôi lại run lên bần bật, vành mắt cay cay như sắp ứa lệ đến nơi.
Với một kẻ không có bất kỳ hậu thuẫn nào như tôi, mỗi bước đi đều phải đánh đổi bằng muôn vàn gian khổ.
Nội dung chương bạn đang xem bị thiếu. Vui lòng truy cập website https://truyenhay.pro.vn để xem nội dung đầy đủ. Cảm ơn bạn đọc!